اثرات خواركي ها و طب قديم:

ادويه و اغذيه در طبايع گوناگون اثر بسيار در لينت ، يبوست، اخلاق و روحيات افراد دارد. چنانچه برخي اظهار ميدارند كه از خوردن مواد غذايي " گرم"مانند خرما، دارچين، زنجفيل و انجير دچار خشكي دهان، خفگي و گاهي سوزش و خارش و ناراحتي و يا يبوست ميشوند و در عوض با خوردن شير خشت، ليمو،اسفناج،خيار، كدو ، ماست  و كاهو و..... بهبود مي يابند. جالب است در بعضي افراد ديگر با خوردن همين غذاها دچار سردي و آب ريزش از دهان و نفخ شكم و يبوست ميگردند و بالعكس با خوردن غذاهاي بخش اول ناراختي هايشان بر طرف مي شود.

براين اساس اطباء طي تجربه در يافته بودند كه غذا ها نيز داراي طبع مختلف و چهارگانه هستند و لذا يك دستور كلي به شرح ذيل داده اند:

1-   دموي مزاج ها( آنهاييكه طبع گرم و تر دارند) مي بايست از غذاهاي سردو اندكي مايل به خشكي در غذاهاي خود استفاده كنند مثل غوره،شاه توت، سنجد، تمر، گشنيز، نارنج، ليمو، پرتقال، نارنگي، گلابي، برنج

2-   صفراوي مزاج ها( آنهاييكه طبع گرم وخشك دارند) مي بايست از غذاهاي "سرد و تر" مانند آلو، زردآلو ، هندوانه، اسفناج، كدو، خيار، انار، شفتالو، كاهو، دوغ، ماست را مورد استفاده قرار دهند.

3-   سوداوي مزاج ها( داراي طبع سرد وخشك) غذاهاي تر و كمي گرم  برايشان بسيار مطلوب است همچون نخود آب، گوشت بره، تخم مرغ، گندم، لوبيا ، بادام شيرين ، كشمش ، انجير ، خربزه، كنگر، آل شيرين، چغندر، شير، فندق، شلغم، ترب، آب نارگيل .

4-   بلغمي مزاج ها( آنهاييكه طبع سرد وتر دارند) مي بايست غذاهايي مصرف نمايند كه گرم ولطيف باشند چون نخود اب، آبگوشت، گوشت مرغ و كبوتر، پنير با گردو، نارگيل، شنبليله، شير، دارچين، آويشن، رازيانه، بالنگو و.....

اگر ما قادر به شناخت طبع خود شويم ميدانيم كه در سفره به دنبال چه خوراكي هايي بگرديم كه موجب تعادل جسمي و يا پرهيز از بي تعادلي ما گردد.

*حديث نبوي:

كُل وَاََنتَ تَشتَهي اََمسِك وَاَنتَ تَشتَهي.

بخورحال آنكه اشتهاي كامل داشته باشي، ودست از غذا بكش حال آنكه هنوز اشتها ء تو باقي است.

****************

*درباره طبايع چهارگانه انسان( بلغم،صفرا،سودا،دَم):

چهار طبع مخالف سركَش

                                           چند روزي بودند با هم خَوش

چون يكي زين چهار شد غالب

                                             جان شيرين برآيد از قالب

                                                     سعدي شيرازي

انواع مزاجها

افراد از نظر نوع مزاج به چهار دسته تقسیم می شوند: 1)افراد صفراوی مزاج 2) افراد سوداوی مزاج 3) افراد بلغمی مزاج 4) افراد دموی مزاج